Cursus

KLASSIEKE KOORWERKEN

(De Bilt, najaar 2022)

In deze cursus brengen we een aantal van de mooiste en belangrijkste koorwerken voor het voetlicht middels heldere toelichtingen en uitgevoerd door een aantal van ’s werelds beste koren. De werken komen uit diverse landen en eeuwen en geven tegelijkertijd een mooi overzicht van diverse stijlperiodes en daarmee (in een notendop) van de muziekgeschiedenis.


Porpora-Galuppi-Vivaldi
PEZZI SACRI VENEZIANI (Venetië, 1e helft 18e eeuw)

Vivaldi heeft lange tijd zijn naam en faam vooral te danken gehad aan zijn instrumentale concerti voor alle jaargetijden. Deze geboren en getogen Venetiaan was echter niet in de laatste plaats een componist van vocale werken: naast talloze opera’s componeerde hij ook schitterende liturgische muziek, geschreven voor de Chiesa della Pietà. Ook zijn collega’s en tijdgenoten Porpora en Galuppi schreven in de dogenstad oorstrelende werken voor diverse kerken. Ravissante aria’s worden afgewisseld met dito koren, alles gekleed in kleurrijke instrumentaties die prachtig de lichtschittering over de lagune weerspiegelen.


Henry Purcell
HAIL, BRIGHT CECILIA (Londen, 1692)
Ode for St. Cecilia’s Day

De patronesse van de muziek, de heilige Cecilia, is vele malen vereeuwigd op schilderijen, bezongen in gedichten en liederen en geëerd met grote muzikale odes. Dit laatste gebeurde vooral door Engelse componisten. Engelands grootste toondichter, Henry Purcell, schreef zelfs twee ‘Cecilia-odes’. Centraal staat zijn grote ode ‘Hail, bright Cecilia’, één van de absolute topstukken in het oeuvre van de ‘Orpheus Brittannicus’, een vrucht van de rijke en unieke Engelse koortraditie. Dat Purcell veel inspiratie putte uit de tekst van de dichter John Dryden is hoorbaar in elke maat: de muziek zelf is namelijk het onderwerp, haar kracht en schoonheid en weinigen waren in staat dit zo welluidend en expressief in klanken om te zetten.


George Friderick Handel
SOLOMON (Londen, 1748)

Toen, na enkele succesvolle jaren, de Italiaanse opera in Londen uit de gratie raakte, ging Handel over tot het schrijven van engelstalige oratoria op basis van klassieke, bijbelse verhalen. Door de enorme populariteit van de ‘Messiah’ zijn lange tijd zijn andere grandioze koorwerken in de schaduw terecht gekomen. Hoe onterecht dat is bewijst o.a. het schitterende oratorium Solomon, een meesterwerk met de mooiste koren en aria’s uit het rijke oeuvre van de Saks.


Johann Sebastian Bach
MOTETTEN (Leipzig, 1e helft 18e eeuw)

Toen Bach besloot om als Thomaskantor te Leipzig motetten voor speciale gelegenheden te schrijven, was dit toendertijd al een archaïsche bezigheid: het motet, dit aanvankelijke a-capella koorwerk, glorieerde in de Renaissance maar was in de baroktijd vervangen door andere koorvormen. Bach, de ‘grote samenvatter’ (dixit Schweizer) legde er echter nog eer mee in door enkele meesterwerken voor koor te schrijven die hun weerga in de vocale muziek nauwelijks kennen. We staan stil bij een drietal Bachmotetten plús een motet van de door Johann Sebastian bewonderde Johann Michael Bach.


Joseph Haydn
MISSA IN ANGUSTIIS (Eisenstadt, 1798)

Aan het einde van de 18e eeuw was Haydn nog immer op de toppen van zijn compositorische kunnen én de meest gevierde componist van Europa. Zijn faam was niet alleen te danken aan zijn symfonieën en strijkkwartetten maar ook aan zijn oratorium ‘Die Schöpfung’ én aan enkele grote concertmissen. De grote Haydnkenner Robbins Landon noemde de ‘Missa in Angustiis’ Haydns ‘grootste compositie’. Dit meesterwerk ontstond te midden van de turbulentie van de Napoleontische oorlogen en is een krachtig pleidooi voor vrede.


Johannes Brahms
EIN DEUTSCHES REQUIEM (Baden-Baden – Wenen 1865-68)

Voor vele romantici waren kerk en geloof bepaald geen vanzelfsprekendheid meer. De kunstenaar was immers vooral subject geworden. Toch loopt er door de 19e eeuw ook een religieuze draad met aanknopingspunten bij Mendelssohn (herontdekking Matthäus-Passion!) en Brahms’ liefde voor barokmeesters als Bach en Händel. In zijn eigenzinnige ‘Requiem’ koos Brahms voor mildheid en troost.


Francis Poulenc
FIGURE HUMAINE (Parijs, 1943)

Francis Poulenc stond als jonge componist lange tijd bekend als hofleverancier van grappen en grollen in een neo-klassieke stijl. Vanaf de jaren 30 slaat hij echter een geheel andere toon aan die bepalend zal zijn voor talloze, inmiddels klassieke, 20e eeuwse koorwerken. Één van zijn machtigste en meest imposante werken is de cantate ‘Figure Humaine’ waarin de stem van de mens én die van menselijkheid klinkt als pleidooi voor beschaving en vrijheid te midden van een in duisternis gehulde wereld. Geïnspireerd door de krachtige poëzie van Paul Éluard zal de verklanking van het woord ‘Liberté’ zelden zo indrukwekkend en relevant hebben geklonken. Poulencs wonderschone kerstmotetten vormen een mooie pendant.


Arvo Pärt
BERLINER MESSE (Berlijn, 1990-1997)

De Estse componist Arvo Pärt zei ooit dat al zijn werken tot het genre van de passiemuziek behoren. Sinds zijn radicale ommekeer in de jaren 70 van modernist naar componist van eenvoud, spiritualiteit en tonaliteit, wordt hij wereldwijd bewonderd en uitgevoerd. Zijn muziek kan gelden als tegenwicht tegen een op hol geslagen wereld vol klankexplosies en overprikkeling. In deze les staat zijn ‘Berliner Messe’ centraal, naast een aantal kernwerken van Pärt dat getuigt van zijn adagium dat ‘muziek er is om stilte te omringen’.


Kerst 2022
MISSA MEXICANA (Puebla de Los Angeles, 1e helft 17e eeuw)

In de Latijns-Amerikaanse wereld van de 17e eeuw klonken in diverse landen kleurrijke combinaties van Europese kerkmuziek en opwindende dansen uit de Nieuwe Wereld en Afrika. Zo combineerde Juan Gutiérrez de Padilla, kapelmeester aan de kathedraal van het Mexicaanse Puebla de Los Angeles, de officiële delen van de Latijnse mis met sprankelende in- en uitheemse ritmieken en villancicos (liederen) voor het kerstfeest. Al met ontstond zo een muzikaal feest waarin kunst- en volksmuziek elkaar ontmoeten evenals het geestelijke en wereldlijke. Daarmee is deze Missa Mexicana een uitbundige verrijking van het kerstrepertoire.

 


Praktische zaken

Aantal lessen: 10
Kosten: € 170,-

Inschrijfformulier Cursussen


DE BILT

VEG-gebouw, Nieuwstraat 47, 
Maandag 10.00 - 12.00 uur
26-09 t/m 05-12-2022 (m.u.v. 24-10)