EUROPA - Een cultuurgemeenschap (?)

De vraag naar een Europese muzikale canon

 
De naam ‘Europa’ roept vandaag de dag vele reacties op. Naast de geografische positie is er de complexe politieke realiteit. Interessant vanuit een breder perspectief is de vraag of we ‘Europa’ ook kunnen duiden als cultuurgemeenschap. Funderend waren de Joods-Christelijke en Grieks-Romeinse wortels die tot schitterende intellectuele en artistieke vruchten hebben geleid op het gebied van wetenschappen, beeldende kunsten, literatuur en, natuurlijk, muziek. 

Gedurende de (Europese) muziekgeschiedenis was er steeds sprake van onderlinge beïnvloeding tussen de landen en het uitwisselen van nieuwe ideeën en stijlen. Al doende verschenen er vormen die gemeengoed werden over het hele continent, zoals de opera, het soloconcert, de symfonie en het strijkkwartet.

In de 19e eeuw sprak men voor het eerst van ‘klassieke’ muziek waarmee primair de werken van Haydn, Mozart en Beethoven werden bedoeld die als maatgevend (en tijdloos) golden. Tevens begon toen de Bachrenaissance en kwamen ook composities van romantici in het muzikale pantheon.

Uiteindelijk ontstond er al tegen het einde van die 19e eeuw een muzikale ‘canon’ van in brede kring geliefde meesterwerken die door vooraanstaande musici op vele plaatsen in Europa op het programma stonden. Grote solisten als de violist Joseph Joachim en de pianiste Clara Schumann droegen door hun vele optredens in grote en kleinere cultuursteden over het hele continent als ware missionarissen bij aan de verspreiding van belangrijke composities en hun vestiging in het collectieve bewustzijn, geholpen door nieuwe infrastructuur die voor snellere onderlinge verbindingen zorgde.

In de 20e eeuw werd de canon verder uitgebreid door de heroriëntatie op ‘oude muziek’ in verschillende Europese landen.

Enkele onderwerpen uit de cursus:

  • Uw docent stelt een welluidende en niet te versmaden ‘Grand suite Européenne’ samen die de talloze danszalen op het Europese continent met elkaar verbindt.
  • De wording van een ‘symfonische cultuur’: hoe ontstond de klassieke symfonie uit experimenten in o.a. Milaan, Londen, Parijs en Mannheim en hoe werd ze een toonbeeld van intellectueel raffinement en grootse vergezichten?
  • Hoe kwam dé Europese vorm van kamermuziek, het strijkkwartet, die exquise vorm van intelligente uitwisseling, tot stand, van de eerste voorbeelden in o.a. Napels, Venetië en Madrid via de eerste Weense meesterwerken tot aan briljante bijdragen van latere generaties uit de diverse Europese windstreken?
  • De piano ontwikkelde zich vanuit Italië tot het ‘Europese’ instrument pur sang, tot een sociaal en artistiek fenomeen, dankzij bouwmeesters in o.a. Augsburg, Wenen, Parijs en Londen, resulterend in vele meesterwerken die de conservatoria en concertzalen in Europa met elkaar verbonden zoals te horen is in composities uit o.a. Wenen en Warschau.
  • Welke rol speelde Dresden, als het ‘Firenze aan de Elbe’, in het creëren van een Europese, ‘gemengde stijl’ dankzij het copieuze mecenaat van de keurvorst en de verbinding met tal van componisten uit diverse landen?
  • Hoe laten o.a. landen als Italië, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Rusland en IJsland zich vangen in een theatraal weefsel rond het tijdloze, klassieke verhaal van de ‘oerzanger’ Orpheus over liefde en de betovering van muziek?

Kortom, de cursus wil de nadruk leggen op wat Europa bond en nog steeds kan binden wanneer we haar beschouwen als een te koesteren cultuurgemeenschap met een ongekende muzikale erfenis, indachtig het adagium ‘in varietate concordia' (eenheid in verscheidenheid).

Dresden - Canaletto 

Praktische zaken

Aantal lessen: 10
Kosten: € 160,- 

Inschrijfformulier


DE BILT

Locatie:
VEG-gebouw
Nieuwstraat 47

Groep 1: Ma van 10.00 tot 12.00
Groep 2: Ma van 13.00 tot 15.00
Groep 3: Ma van 15.00 tot 17.00

Data: 31-01-2022 t/m 04-04-2022


DORDRECHT

Locatie:
Europazaal Baptistengemeente
Vrieseweg 64

Di van 10.00 tot 12.00 VOL!

Data: 01-02-2022 t/m 05-04-2022


BILTHOVEN 

Locatie:
De Woudkapel
Beethovenlaan 21

Groep 1: Do van 10.00 tot 12.00 VOL!
Groep 2: Do van 13.30 tot 15.30 

Data: 03-02-2022 t/m 07-04-2022